موسیقی شرق: موسیقی افغانستان

موسیقی شرق موسیقی افغانستان

موسیقی افغانستان: افغانستان در برگیرنده اقوام و ملیت های گوناگون، زبان ها و لهجه های متفاوت است. این اختلاف زبانی و قومی، منجر به پیدایش چهارده سبک مجزا در حوزه موسیقی شده که عبارتند از: 

موسیقی لوگری

سبک منحصر به فرد نغمات این موسیقی، ریتم های شاد و تند دارد. در ریتمی که برای رقص نواخته می شود، تغییرات زیادی در ضرب ها و تبدیل ملودی ها در خلال یک آهنگ یا آهنگ یا یک چوکات (مقام یا دستگاه) واحد انجام می شود و مانند سویت در موسیقی کلاسیک، بر شنوندگان تاثیرات ویژه ای می گذارد.ارکستر این موسیقی، دارای چهار ساز است: هارمونیه، رُباب، سَرَنده از خانواده رباب و قیچک و دهل، ملودی های آن به طور همزمان اجرا می گردند و به موازات آنها بداهه پردازی نیز انجام می شود. اشعار ارکستر در قالب های موسیقی محلی لوگری که عبارتند از: غزل، تصنیف و سروکی (آهنگ هایی که ترجیع بند دارند) اجرا می شوند و آوازها به زبان پشتو و دری.

موسیقی هراتی

این سبک که ریشه در موسیقی باستانی خراسان دارد، در سه ولایت هرات، غور و بادغیس رایج بوده است. آهنگ های آوازی این سبک در قالب غزل ها، رباعیات، دوبیتی ها و تصانیف به زبان دری است. در گذشته، آلات این موسیقی شامل: چهارتار، دوتار، سنتور، دف، و زیربغلی بوده و در حال حاضر او دوتار، رباب، هارمونیه، دایره و زیربغلی استفاده می شود.

موسیقی ننگرهاری

این سبک موسیقی، محتویات شعری متنوعی دارد و از اصیل ترین و غنی ترین سبک های موسیقی افغانستان است؛ به گونه ای که حجره مجلس ها و دیره مجلس هایی که در آن آواز جوانان ولایت ننگرهار برگزار می شوند، از غنا و اصالت هنری خاصی برخوردارند. اشعار این سبک به زبان پشتو و آلات موسیقی آن، شامل: هارمونیه، رباب، دهل، منگی (کوزه)، سرنده و طبله است.

موسیقی پکتیایی

این موسیقی از سبک های معروف است و آهنگ هایی که به این سبک از موسیقی، جلوه ای ویژه می بخشند عبارتند از: غرنی سندری یا سرودهای کوهی، نوکی سندری یا ترانه های حماسی، اَنَن سندری یا آهنگ هایی که در حین اجرای آن رقص های محلی اجرا می شوند، تیراوالی سندری یا آهنگ های تیرایی (منطقه ای در مرز پاکستان و مجاور با افغانستان) و ساتانونه یا آهنگ هایی با مضامین عشقی- تاریخی نظیر داستان آدم خان و درخانی که توسط دو خواننده اجرا می شوند.

آلات این سبک از موسیقی عبارتند از

هامونیه، رباب، دهل، چَمبه، دایره، سرنده، شپلی و سورنا و از خوانندگان معروف این سبک می توان به گل زمان، تجلی، خیرمحمد خندان، جمیل و حکیم نورا کاخیل اشاره کرد.

موسیقی ازبکی

این سبک از موسیقی، در مناطق ازبک نشین افغانستان به زبان ازبکی و دری اجرا می شود و آلات مخصوص آن عبارتند از: قیچک، دنبوره، دوبتار، ازبکی، دایره، زنگ و چنگ.

از جمله بزرگان این سبک از موسیقی می توان استاد عبدالغفور کمال، فیض احمدی، خدای قل، مردان قل و تاج محمد انتظار را نام برد.

موسیقی ترکمنی

این سبک از موسیقی در مناطق ترکمن نشین چندین ولایت افغانستان اجرا می شود. این سبک مانند سبک های موسیقی نورستانی و لوگری دارای اصالت است و از 

جمله آلات موسیقی آن عبارتند ازدوتار ترکمنی، قیچک و دایره. هنرمندان این سبک ازموسیقی عبارتند از: سید عوض بخشی، عبدالشکور بخشی، محمد سرور، عبدالرحمان و عبدالرحیم.

موسیقی نورستانی

سبکی منحصر به فرد است که فقط در منطقه نورستان (در شرق افغانستان) اجرا می شود.معمولا یک آواز خوان به زبان نورستانی شروع به پیش خوانی می کند و سپس یک گروه کُر او را در اجرا همراهی می کنند. آلات این سبک از موسیقی عبارتند از: توله، دایره، سه تار، سگنی، واج و دهل.از جمله خوانندگان بنام این سبک از موسیقی افغانی می توان عزیزالله شلماچ، محمداسحاق نورستانی، شیراحمد و بصیراحمد را نام برد.

موسیقی پُشه ای

سبک موسیقی قوم پشه (که در شرق افغانستان ساکن اند)، به سبک موسیقی نورستانی نزدیک است، اما به لحاظ زبانی، تفاوت زیادی با این سبک دارد. در موسیقی پشه ای، برخلاف موسیقی نورستان، هنرمند حرفه ای وجود ندارد و افرادی که تمایل به آموختن این سبک از موسیقی دارند، به صورت سنتی آن را می آموزند. 

سازهای متداول در این سبک، عبارتند از
سه تار پُشه ای، توله، منگی، دایره و دهل و از جمله خوانندگان مشهور آن می توان به ملنگ باغبان، عبدالوکیل، غلام صدیق شنگنی و غلام صدیق پُشه ای اشاره کرد.


موسیقی هزارگی

زادگاه اصلی این موسیقی، ولایت بامیان است، ولی در سایر ولایات هم که برادران هزار(یکی از اقوام افغانی ساکن در مرکز کشور) زندگی می کنند، رواج دارد.تفاوت سبک هزارگی با سبک های نورستانی و پکتیایی در این است که آواز خوانان در سبک هزارگی، معمولا دو بیتی های محلی را به زبان دری و بیشتر در چوکات (مقام های پنج سره: دارای پنج نوبت) به همراهی یک آلت موسیقی نظیر دنبوره (که در عین حال خود آن را می نوازند) اجرا می کنند، اما در سبک های پکتیایی و نورستانی، اجرای آهنگ بدون استفاده از آلات موسیقی ضربی انجام می شود.از جمله خوانندگان موسیقی هزارگی، می توان سرور سرخوش، صفدر توکلی، رحمت الله، سید عوض و قدیر کریمی را نام برد.

موسیقی پنجشیری

این موسیقی، سبکی منحصر به فرد است که در دو بخش اجرا می شود: در بخش اول، معمولا پیش خوان، آوازی را در قالب غزل و به زبان دری و بدون همراهی سازهای کوبی اجرا می کند و پس از آن، بدون درنگ، بخش دوم در قالب تصنیف آغاز می شود؛ به گونه ای که کورس خوانان معمولا آواز خوان را پس از خواندن هر بیت یا هر بند از تصنیف، با آواز و چک چک (دست زدن) همراهی می کنند. تنها ساز همراهی کننده این سبک از موسیقی، دف یا دایره است. از جمله آواز خوانان معروف این سبک عبارتند از: خیرمحمد پنجشیری، بابه سیلانه و سلطان محمد بحرابی.

موسیقی بدخشی

این سبک، در ایالت بدخشان معمول است و رباعیات و غزل های آن به زبان دری اجرا می شود و آلات موسیقی متداول درآن عبارتند از: دنبوره، قیچک و زیربغلی. از خوانندگان مشهور این سبک، می توان به بازگل بدخشی، محمد رحیم فرخاری، محمد نعیم، فیض محمد و نیاز محمد اشاره کرد.

موسیقی شمالی

این سبک از موسیقی، یکی از معروف ترین سبک های موسیقی محلی افغانستان است که در ولایات پروان، کاپیسا، بغلان و کابل معمول است. این سبک، به لحاظ نحوه اجرای ملودی ها و ترکیب ارکستر، وجوه مشترکی با موسیقی لوگری دارد و تفاوتشان درهارمونیه نواختن آواز خوانان موسیقی لوگری در حین آواز خوانی و تنبور نوازی آواز خوان های سبک شمالی است.آلات موسیقی این سبک، عبارتند از
هارمونیه، رباب و دهل و از جمله خوانندگان معروف آن اسماعیل چاریکاری و زمان شوقی را می توان نام برد.


موسیقی بلوچی

سبک خاصی از موسیقی است که در سه ولایت نیمروز، فراه و هلمند (استان های غربی و جنوبی افغانستان) اجرا می شود. آلات موسیقی مخصوص به این سبک عبارتند از: دونلی، دهل، بانجو و رباب و از جمله آواز خوانان بنام این سبک می توان به محمد ظاهر، غلام رخی، فضل احمد، خان محمد بلوچ و ملنگ شیر اشاره کرد.

موسیقی قندهاری

آهنگ های این سبک از موسیقی به زبان پشتو (بیشتر در قالب غزل) و تحت تاثیر موسیقی هندی و با رنگ و بوی موسیقی افغانستان اجرا می شوند. سازهای رایج در این سبک، هارمونیه، رباب و طبله است و از خوانندگان معروف آن می توان به عبدالرئوف کندهاری اشاره کرد. 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *